ბოლო წლებში საქართველოში შრომის უსაფრთხოების კონტროლი მნიშვნელოვნად გამკაცრდა. შრომის ინსპექციის სამსახური აქტიურად ამოწმებს კომპანიებს როგორც გეგმიური, ასევე არაგეგმიური ინსპექტირების ფარგლებში. ხშირად კომპანიები ჯარიმებს იღებენ არა იმიტომ, რომ მიზანმიმართულად არღვევენ წესებს, არამედ იმიტომ, რომ არ აქვთ სწორად მოწყობილი უსაფრთხოების სისტემა.
ამ ბლოგში განვიხილავთ როგორ შეიძლება კომპანიამ პრაქტიკულად აირიდოს შრომის ინსპექციის ჯარიმა და რა ნაბიჯებია საჭირო ამისთვის.
1. განსაზღვრეთ პასუხისმგებელი პირი შრომის უსაფრთხოებაზე
ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული პრობლემა კომპანიებში არის ის, რომ შრომის უსაფრთხოებაზე პასუხისმგებელი პირი ფორმალურად ან საერთოდ არ არის დანიშნული.
კომპანიას უნდა ჰყავდეს:
- შრომის უსაფრთხოების სპეციალისტი
- ან გარე სერვისის მიმწოდებელი კომპანია
- ან შიდა თანამშრომელი, რომელსაც გავლილი აქვს შესაბამისი ტრენინგი
პასუხისმგებელი პირის ფუნქციებია:
- რისკების შეფასების ორგანიზება
- უსაფრთხოების პროცედურების დანერგვა
- თანამშრომლების ინსტრუქტაჟი
- ინსპექციასთან კომუნიკაცია
თუ ინსპექტორი ადგილზე მოვა და ვერ იპოვის პასუხისმგებელ პირს, ეს უკვე სერიოზული დარღვევის საფუძველია.
2. შეიმუშავეთ რისკების შეფასების დოკუმენტი
რისკების შეფასება არის შრომის უსაფრთხოების სისტემის საფუძველი.
დოკუმენტში უნდა იყოს აღწერილი:
- სამუშაო პროცესები
- პოტენციური საფრთხეები
- რისკის დონე
- კონტროლის ღონისძიებები
მაგალითად მშენებლობაზე რისკები შეიძლება იყოს:
- სიმაღლიდან დაცემა
- მძიმე ტვირთის ჩამოვარდნა
- ელექტროშოკი
- ტექნიკის შეჯახება
ინსპექტორი პირველ რიგში სწორედ ამ დოკუმენტს ითხოვს.
3. უზრუნველყავით თანამშრომლების ინსტრუქტაჟი
კიდევ ერთი ხშირი პრობლემა არის ის, რომ თანამშრომლები რეალურად არ არიან ინფორმირებული უსაფრთხოების წესებზე.
კომპანიამ უნდა ჩაატაროს:
- პირველადი ინსტრუქტაჟი სამუშაოს დაწყებამდე
- პერიოდული ინსტრუქტაჟი
- სპეციალური ინსტრუქტაჟი მაღალი რისკის სამუშაოებზე
ასევე აუცილებელია ინსტრუქტაჟის ჟურნალის წარმოება, სადაც ფიქსირდება:
- თანამშრომლის სახელი
- თარიღი
- ინსტრუქტაჟის თემა
- ხელმოწერა
ინსპექტორისთვის ეს არის მტკიცებულება, რომ თანამშრომელი ინფორმირებულია.
4. გამოიყენეთ ინდივიდუალური დაცვის საშუალებები
შრომის ინსპექციის ჯარიმების დიდი ნაწილი დაკავშირებულია ინდივიდუალური დაცვის საშუალებების არქონასთან ან არასწორ გამოყენებასთან.
მაგალითად:
- ჩაფხუტი
- დამცავი ფეხსაცმელი
- უსაფრთხოების ღვედი
- დამცავი სათვალე
- ხელთათმანები
მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ მათი შეძენა, არამედ რეალურად გამოყენება სამუშაო პროცესში.
ინსპექტორები ხშირად აფიქსირებენ შემთხვევებს, როდესაც PPE ადგილზეა, მაგრამ თანამშრომლები არ იყენებენ.
5. მოაწესრიგეთ სამუშაო გარემო
უსაფრთხო სამუშაო გარემო გულისხმობს:
- წესრიგში შენახულ სამუშაო ტერიტორიას
- სწორად დასაწყობებულ მასალებს
- უსაფრთხოდ მოწყობილ გასასვლელებს
- დაცულ ელექტრო სისტემებს
მაგალითად, თუ არმატურა ან სხვა მასალა არასწორად არის დასაწყობებული და ქმნის საფრთხეს, ინსპექცია ამას დარღვევად აფიქსირებს.
6. მოამზადეთ დოკუმენტაცია წინასწარ
ინსპექციის დროს ხშირად ითხოვენ შემდეგ დოკუმენტებს:
- შრომის უსაფრთხოების პოლიტიკა
- რისკების შეფასება
- თანამშრომლების ინსტრუქტაჟის ჩანაწერები
- უსაფრთხოების პროცედურები
- ინციდენტების რეგისტრი
თუ ეს დოკუმენტები წინასწარ მოწესრიგებულია, ინსპექციის პროცესი გაცილებით მარტივად მიმდინარეობს.
7. არ დაელოდოთ ინსპექციას - გააკეთეთ შიდა აუდიტი
საუკეთესო მიდგომაა პერიოდულად ჩატარდეს შიდა უსაფრთხოების შემოწმება.
ეს შეიძლება მოიცავდეს:
- ობიექტის ინსპექტირებას
- დოკუმენტაციის გადამოწმებას
- თანამშრომლების ცოდნის შეფასებას
ასე შესაძლებელია პრობლემების აღმოჩენა ინსპექციამდე.
დასკვნა
შრომის ინსპექციის ჯარიმების თავიდან აცილება შესაძლებელია, თუ კომპანიაში არსებობს რეალურად მოქმედი უსაფრთხოების სისტემა.
ამისთვის საჭიროა:
- პასუხისმგებელი პირის დანიშვნა
- რისკების შეფასება
- თანამშრომლების ინსტრუქტაჟი
- ინდივიდუალური დაცვის საშუალებები
- დოკუმენტაციის მოწესრიგება
უსაფრთხოება არ არის მხოლოდ კანონის მოთხოვნა - ეს არის ბიზნესის ფინანსური და ოპერაციული რისკების მართვა.